دوست باوفا

روزنامه عصر مردم - شماره 5918 - 26 آبان ماه 1395

 


دوست باوفا چه خصوصیاتی دارد؟

سعدی آن نیست که در خورد تو گوید سخنی                          آنچه در وسع خودم در دهن آمد گفتم

دوستی: چند وقت پیش در یکی از شبکه های صدا و سیما در مورد معنی و مفهوم دوستی با مردم کوچه و بازار مصاحبه ای ترتیب داده شده  بود اما هیچکدام از مصاحبه شوندگان و من فرصت آنرا پیدا نکرده و نمی توانستیم به قول معروف اول اندیشه وانگهی گفتار را در نظر گرفته و معنی دلچسبی را فی البداهه به زبان آوریم که همه پسند باشد. زیرا دوست واقعی جواهریست گرانبها که بدست آوردنش سخت و نگه داشتنش دشوارتر است.

هرکه با دوست چو سعدی نفسی خوش دریافت                        بجز او در نظرش باز تخیل نکند

آقای خبرنگار پرسید به چه کسی دوست می گویند و دوست خوب چه خصوصیتی دارد؟ این سوال و جواب حدود ده، پانزده دقیقه طول کشید و در فکر من و مردم، چیزهائی گذشت و به زبان آوردیم که زیاد منطقی و موثر به نظر نمی آمد. لازم بود تا قدری  فرصتِ تأمل داشته و در زمان پاسخگوئی با اندیشه ای آگاه تر به این سوال پاسخ داده می شد! به همین دلیل خودم را جای مصاحبه شونده ها گذاشتم. همه، عقیده لحظه ای خود را آنطور که به ذهن خطور می کرد و بازگو کردنش ساده ولی دارای دلیلی محکم نبود، به زبانمی آوردیم.  با توجه به اینکه تعاریف فراوانی در باب دوستی و دوست یابی گفته شده است، لذا با توجه به اینکه  بنایمان اینست که بر اساس دیانتمان و عقل سلیم، دوستی را انتخاب کنیم، که باب دل و دینمان باشد، خلاصه پاسخ کوتاهی درمورد دوست به نظر آمد که مکتوب گردید.

همه می دانیم که یکی از مهمترین ارکان زندگی اجتماعی، برقراری دوستی ها با یکدیگر است. باید قبول کرد که انسان درانتخاب دوست ناگزیر است و محتاج به آن. به همین خاطر تاثیر دوست در زندگی فردی، به شخصیت انسان بستگی دارد. چرا که خواسته یا نا خواسته تاثیرپذیراست و سهم مهمی از زندگی اخلاقی انسان در گرو انتخاب صحیح آن می باشد.

از درون ناخود آگاه و دوران کودکی خود کمک گرفته و کلمه دوست را موشکافانه بررسی نموده تا شاید مفهوم محکمتری بیابیم. روی کاغذ به تفکیک نوشتم "دوست". دوست از چهار حرف، (د)، (و)، (س) و (ت) تشکیل شده که نظر شخصی خودم را براساس حرف (د) چنین معنی کرده که: مشاوری صاحب (دانش) را گویند. زیرا دانش نیروئی است که انسان به وسیله آن، حقایق عالم را درک می کند. لذا کسی که دانا، فهیم، با درک و استعدادی مخلصانه است و از اخلاقی نیکو و پسندیده برخوردار،  بیش از دانسته های منِ نوعی، می داند. او نیز مثل ما به دنبال دوست و یار موافقی می گردد تا با او هم پیمان شده در سردی و گرمی روزگار بتوانیم یکدیگر را یاری دهیم. او می خواهد از دانش سالم، در راه تعالی فکری مخاطب خود تاثیرگذار باشد. زیرا بزرگان گفته اند سعی کنید با انسان عاقل و دانا دوستی نمائید، تا اگر از سخاوتمندی آن نتوانید بهره مند شوید حداقل از دانش وی بهره مند گردید. پس دانا، در هنگام ندانم کاری، ترمز و فرصت دهنده ای است که به شعور درون انسان رخنه نموده، هشدارش دهد و به آموزش و یادگیری مطالب سودمند یا هر فکر سازنده ای که به ذهنش می رسد مخاطبش را راهنمائی کند. حرف (و)، (ودود) را به ذهنم تداعی کرد. عشق و عاطفه و احساسی پاک را، که سخاوت، صبر، مهربانی، گذشت در خطا و نداشتن توقع (بجا و نابجا)، خوش اخلاقی و در آخر، تواضع و فروتنی را گوشزد نماید. کسی که می کوشد تا با تمام وجود، معرفتش را به مرحله قرابت و صمیمیت برساند و از حسادت، کینه و دشمنی رهائی دهد. سومین حرف که (س) است، به (سلامت) فکر و سادگی، سیادت و آقائی، سعادت دنیا و آخرت هشدارمان می دهد و در نهایت حرف (ت) از (توانائی) در امور زندگی و درمقابل دشمنان، حافظ و برادری مهربان بوده تا با همفکری صادقانه، در شرائط سخت، یارو یاور یکدیگر باشند. لذا انسان همواره مایل است تمام این مطالب را در غالب یک کلمه به نام دوست خلاصه کرده و به دنبال آن و انتخاب صحیح آن باشد تا بتواند در زندگی به موفقیت، آرزو و آمال روزمره خود دست یابد و با تبسمی ساده که حاکی از رضایت است در مخاطب امنیت برقرارکند. ولی متفکرین براین عقیده اند که: برای اهل اندیشه هیچ دوستی، بهتر از تنهائی، نیست.

دوست آن باشد که گیرد دست دوست           در پریشان حالی و درماندگی                    (سعدی)

                گاهی باید به دورخود یک دیوار تنهائی کشید، نه برای اینکه دیگران را از خودمان دور کنیم، بلکه برای اینکه ببینیم چه کسی برای دوست داشتنمان  دیوار را خراب می کند. انسان در طول زندگی با مشکلات فراوانی روبرو می شود، احساس می کند که احتیاج به هم صحبت و همرازی دلسوز و یاوری مطمئن دارد. هرکسی در حالیکه با افراد خانواده و اجتماع اطرافش در تماس است، در لحظات تنهائی نیازمند محبت و تبسم دوستانه ای است که او را از حالت سکوت و تنهائی و در بعضی موارد احساس ناراحتی دور نماید. لذا از اوان کودکی به دنبال کسی است که به حرف هایش گوش دهد و کارها و اعمالش را حق به جانب قلمداد کند. خوشحال می شود که هم بازی خوبی داشته باشد. که این مسئله در نوجوانی و جوانی به خاطر رشد فکری و بلوغ به موانعی جدی تر برخورد کرده که او را در انتخاب دوست محتاط ترمی کند تا آنجا که باید از نزدیکان خود کمک گرفته و خوب و بد دوستی را تجربه کرده، با شکست های گاه و بی گاه به دنبال یاوری صادق تر باشد و مشکلات دوره جوانی را با پرداخت قرامت بدی در انتخاب درست دوست تصحیح نماید. لذا، حساس ترین زمان ممکن در انتخاب دوست زمانی است که جوان تجربیات گذشته را به یاد داشته، درانتخاب دوست بنا به احتیاجات مختلف زندگی و با توجه به حرمت وحریم خانواده و سلامت آن، ادامه زندگی را تجربه نموده و محتاطانه به نیت و کنش های دوست توجه نماید، تا بتواند همگام با افراد هم سن و سال و موفق، پله های ترقی و انتخابِ راه صحیح را بپیماید. این رَوَند، احتیاج به زمان داشته، تا خود بتواند در نتیجه گیری و پیدا نمودن دوستی صالح، اطمینان حاصل نماید. گذشت زمان، خوبی و بدی دوست را به شخص نشان خواهد داد. پیدا کردن دوست، آسان است ولی نگهداری از آن بستگی به تربیت و متانت دارد، زیرا دوستان خوب نه خاطره اند، نه تاریخ، بلکه حقیقت روزگارند.

سعدیا دوست نبینی و به وصلش نرسی                                مگر آنوقت که خود را ننهی مقداری

اصطلاحا، دوستی آبکی و فرصت طلب و زورگوکه همیشه به دنبال جلب کسی است تا به عنوان هم دل و هم عقیده، مانند برده ای دست به سینه از او پیروی کند. این قبیل آدم ها، دوستانی هستند تا دیگران به کرات تملقشان را گفته، خودخواهیشان ارضاء شود. متاسفانه امروزه چنین دوستی بیشتر  به چشم می خورد که خود باعث ایجاد تنش های دور از انتظار گردیده و انسان را در مقابل معضلات فراوانی قرار داده، که در نهایت موجب صلب امنیت و اعتبار خواهد شد. در ضرب المثلها آمده که "تا پول داری رفیقتم، قربون بند کیفتم!". دوستی یکطرفه و سودجویانه می تواند به صمیمیت در رفاقت خسران وارد نموده، شخصی که به دنبال این گونه دوستی می باشد، هرگز تبسمی برلب نداشته و پیشانی و ابروهای باز و شادی ندارد و با قیافه عبوس با رفیق و دوست خود برخورد می کند و باعث کدورت و نگرانی شخص مقابل گردیده و عشق باهم بودن مبدل به کینه و دشمنی خواهد شد. مخاطب، با ندانم کاری و عدم مشورت درپیدا نمودن دوست مناسب، تنها مانده و دچار سردرگمی خواهد شد. چون در بعضی مواقع به سختی می توان از چنگال مهیب اینگونه افراد (دوست نما) رهائی یافته و خود را از مهلکه اش خلاص نماید.

دنیا خوش است و مال عزیز است و تن شریف                   لیکن رفیق برهمه چیزی مقدم است            (سعدی)

اعتماد باعث می گردد تا از اَسرارِ شخصی، که به آبرو و حیثیت انسان مربوط است پرده برداشته شود. عقلا براین عقیده اند که هر سِری داری، حتا با دوستان خوبت نیز در میان مگذار، که ممکن است روزی دشمنت گردیده و اسرار گفته شده ات را در بین دیگران فاش سازند. در بعضی مواقع دوستان صمیمی و حقیقی را نیز از تو دور نموده، در تنهائی و انزوا قرار گیرید و سعی داشته باشیم تا با بهترین دوست خود، شراکت نکنیم که عاقبت خوشی در پی نخواهد داشت. یکی از آفت های ناهنجار دوستی، حسد است که می تواند نقش مهمی در ایجاد دوستی های مغرضانه ایفا کند. شخص حسود، در موقع مناسب، مانع پیشرفت و موفقیت انسان می شود؛ زیرا، شخص به او اعتماد نموده و  طبیعتا منجر به آن خواهد شد که در وقت مناسب نتواند به آرمان هایش دست پیدا کند. معمولا کسانی که حسد می ورزند دارای دل و زبانی آرام نبوده و آنچه در دل می پرورانند، در زبانشان نوعی چرب زبانی همراه با استرس است که غالبا مخاطب به نیت پلیدشان پی برده و از آن ها دوری می کند.

دوست آن باشد که گیرد دست دوست              در پریشان حالی و درماندگی                       (سعدی)

سخن چینی نیز، زشت ترین عادتی است که در میان برخی از دوست نماهای اطرافمان دیده می شود. سخن چینی باعث سستی و دغدغه خاطر افرادی می شود که به عنوان دوست در کنارشان زندگی می کنند. چنین افرادی تمایل دارند تا مورد توجه قرار گیرند. به همین خاطر سعی در فاش نمودن اَسرارِ دیگران دارند. مخصوصا زمانی که چند نفر در کنار یکدیگر به گفتگو مشغولند، با خود شیرینی و چاپلوسی، نکته های ظریفی را با بزرگ نمائی درمورد افراد غائب، در جمع تعریف کرده، به امید آن که شاید با این رفتار مورد لطف قرار گیرند. اما غافل از اینکه این رفتار زننده ی آنان باعث ایجاد تنفر در دیگران شده و به این وسیله اعتبار خود را از دست می دهند. متاسفانه این اخلاق زشت، در دوستی ها و صمیمیت های خانواده های دور و نزدیک مشاهده می شود. بذر نفاق را در جمع کاشته و معمولا باعث رنجش و دوری جستن افراد از یکدیگر می شوند.

میان دوکس جنگ چون آتش است                                 سخن چین بدبخت هیزم کش است      (سعدی)

هر که عیب دگران پیش تو آورد و شمرد                         بی گمان عیب تو پیش دگران خواهد برد (سعدی)

معمولا دوست خوب به دنبال کسی است تا در مواقع دلتنگی و مصائب زندگی، محرم راز و مرحم دردهایش بوده و تسکینی جهت رویاروئی با مشکلات و سرگردانی فکریش باشد. در این زمان است که دوست ناباب و سخن چین می تواند در درون افکار ایشان نفوذ نموده و برای کسی که به رازداری امین نیازمند است، مضر و درد سرساز شود. در ظاهر قیافه حق به جانب را از خود بروز داده، که با این رفتار مشکوک و به خاطر سماجت و تکراراعمال غیر دوستانه، مخاطب را دچار مشکلات ناخواسته می نماید و خود را که آتش بیار معرکه و دروغ پرداز است، به حیله های مختلف و اصرار، در چگونگی حرف های تکراریش سردرگم کرده و دوست مقابل را به نیت پلیدش متوجه می سازد. از قدیم گفته اند از دشمن خود یکبار بترس و از دوستت هزار بار! زیرا گفته اند که دوستی زیاد باعث توقع می شود و ممکن است در نهایت تبدیل به دشمنی شود.

در مثل ها آمده است دوست را درسفر، درهم خوراک شدن و درمعامله داوری کنید.

تهمت از جمله عادات دیگری است که باعث رنجش و آزار دیگران می گردد و دوستی ها را به کینه و دشمنی مبدل می سازد.

من یاد خوش دوست به دنیا ندهم                           لبخند خوشش به حور رعنا ندهم

گر یاد کند مرا هر از گاهی چند                           من گرد رخ وی به چشم بینا ندهم                            (سعدی)

در جهان پر هیاهوی امروز باید در انتخاب دوست جداً محتاط بود. در این برهه از دنیای مادی یک دوست داریم و آن وجود خودمان است که هم خوب فکر می کند و هم دوستمان دارد، هم واقعا دوستش داریم.

حضرت علی (ع) می فرمایند: آنچه کهنه اش بهتر و ارزشمندتر است، دوست است. دوست قدیمی، برادروار و یکدل و یکزبان مانند سند کهنه ای است که قدمت تاریخ، آنرا قیمتی تر می سازد .

می گویند زمانی که دوستی به باور و یقین رسید و رفیق و شفیق پیدا شد، دیگر دلیلی برای کنار گذاشتنش وجود ندارد. تا آنجا که زهر از دست دوست شاید شفای عاجل باشد، که این امر می تواند بی حکمت نباشد. در نهایت باید اندیشه کرد و به این باور رسید که دوست بی ادعا و همسفر زندگی، بی همتا ست. باید دانست که دوست حقیقی و توبه پذیر و راز دارِ اَسرار درون و برون هرکسی در تمام ادوار زندگی، خداوند رحمان  بوده و هست. پس به خدا توکل کنیم و از او بخواهیم تا در پیچ و خم زندگی، ما را در انتخاب دوستانی شایسته یاری نماید. آمین- محمد علی پرواز – نقاش چهره های پیشکسوت و ماندگار شیراز

 

 

این مورد را ارزیابی کنید
(253 رای‌ها)
محتوای بیشتر در این بخش: « از زبان دل ...

نظرات بازدیدکنندگان:

(*) :موارد الزامی

اين وب گاه در ستاد ساماندهی پایگاه های اينترنتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت گردیده است.

صفحه اصلی   |   زندگینامه هنری   |   پرتره های چهره های ماندگار   |   گالری نقاشی   |   گالری خوش نویسی   |   مقالات    |    یادداشت ها   |   تماس با ما

| All Rights Reserved. All contents available on this website are copyrighted by ONLINE PARVAZ ART GALLERY© 2006-2017 |

كليه حقوق مادی و معنوی اين وب گاه محفوظ و هرگونه انتشار يا استفاده از تصاویر و مطالب آن، تنها با ذکر منبع، آزاد است. © 1396-1385

| براي استفاده هرچه بهتر از سايت، پيشنهاد ما به شما، استفاده از مرورگرهای Google Chrome و firefoxMozilla Firefox  است. |