مقالات هنری:

رنگ ها - قسمت 2

روزنامه خبر جنوب-پنجشنبه 17تير89

خصوصيات هنر ؛ميراثهاي ارزنده درهنر

محمد علي پرواز نقاش چهره هاي ماندگار شيراز

 

متوجه شديم که از ترکيب نورهاي سبز، آبي و قرمز، پديده هائي چون ارغواني، زرد و آبي فيروزه اي بوجود مي آورند. از ترکيب اين سه رنگ ميتوان مشاهده نمود که رنگهائي بدست خواهد آمدکه سواي مکمل و متمم بودن ، بازده آن در رنگ خورشيد هم وجود ندارند . چون ارغواني، سياه ، خاکستري و قهوه اي که در فصل پائيز با ترکيب ديگر رنگها که نوعي کمپوزسيون زيبا وخيال انگيزبوده و پختگي کامل طبيعت را نشان ميدهد، فراوان ديده مي شود.

حال اگر سه رنگ فوق را جلو دهانه ديافراگمنور پروژکتورقرار دهيم از ترکيب دو به دو ي اين سه رنگ يکي از رنگهاي افزايشي و ترکيبي را مانند زرد + آبي فيروزه اي ïسبز ، زرد و ارغواني ïسرخ و ارغواني و آبي فيروزه اي ïآبي پديدار مي شوند.مانند آنچه که در مثلث گوته وجود دارد) ( جالب اينجا است که مجموع اين سه فيلتر هيچ نوري را از خود عبور نمي دهد. زيرا نتيجه اين ترکيب رنگ سياه خالص مي باشد.) که مجموع سه رنگ ياد شده را به تفکيک در هنر نقاشي آبي ، زرد و قرمز مي ناميم.

بهترين نشان از تجلي نور ورنگ را مي توان در تلويزيون و سينماي رنگي مشاهده کرد.که عامل اصلي عمل رنگهاي افزايشي مي باشند. که در صفحات قبل بآن اشاره شد و در فيلمهاي پوزيتيو و اسلايد و فيلمهاي منفي و همچنين صنايع چاپ کليشه هاي رنگين و ترکيب رنگهاي نقاشي مورد استفاده قرار مي گيرد. (قبلا در موردديد رنگي توضيح داده شده است)

نور رنگها را مشخص مي کند. لذا اگر رنگ سرخي را در برابر و کنار رنگهاي طيف قرار دهيم ، رتگ سرخ در برابررنگسرخ ، همانرنگ سرحاست و در برابر رنگهاي ديگر تيره خاکستري ديده خواهد شد. حال اگر براي آزمايشي صحيح از کاغذهاي رنگيني مثل سفيد ، قرمز ، زرد ، سبز ،آبي ، بنفش و قهوه اي استفاده نموده و آنها را پشت سر هم قرار دهيم ، و با استفاده از لامپي سديمي ، مشاهده خواهيم کرد که ،مقابل اين رديف از رنگها ،فقط زرد ديده مي شود. و بقيه تيره و خاکستري بنظر ميرسند. و اگر همان رده رنگي را جلو نور سرخ قرار دهيم ماحصل تجلي رنگسرخ به چشم مي خورد و کاغذ سفيد به رنگ سرخ و بقيه خاکستري و تيره خواهند بود. نور خورشيد بواسطه رنگهاي طيف، رنگها را برنگ اصلي خود نشان مي دهد و برروي گل سرخ و کاغذسرخ رنگو رنگ سرخ قرار گيرد ، همه رنگها ، بجز سرخ ، جذب مي شوند و اين عمل در باره رنگها صادق است.

اثرات رواني رنگ در هر فرد بخصوص هنرمندان و کودکان فرق مي کند. در دايره رسم شده رنگها در حد دو فاصله محاطي و محيطي به ده قسمت تقسيم شده اند که به ترتيب : زرد ، سبز مايل به زرد ، سبز، آبي مايل به سبز ، آبي ، ارغواني مايل به آبي را به نام رنگهاي سرد و همچنين رنگهاي ارغواني ، قرمز مايل به ارغواني ، قرمز، زرد متمايل به قرمزرا بهرنگهاي گرم مي توان معرفي نمود.(5 رنگ زرد، سبز ، آبي ،ارغواني و قرمز )و مابين اين 5 رنگ ديگر وجود دارند. که هر يک در ضعف و شدت و اختلاط و آميزش در رنگهاي فرعي و متمم به صد رنگ تقسيم مي شوند؛ و باز هم با ادامه آن در بينهايت ، که براي هر هنرمندي در برخورد به رنگهاي حاصل ، واکنشي رواني را از خود بروز مي دهد و با آشنائي به رنگها و به کار بردن آنها در تابلوو تصويري که از خود بوجود مي آورد و يا آنکه الهام بخش او ، طبيعت است ،بسيار حائز اهميت است. و چون از نظر درون کاوي روح آدمي ، همواره در برخوردها و عوامل وراثتي و ژنها و احساسات ناشي از عوامل تاثير گرائي بر احساس آدمي تجسم آمالو اميال در هم کوفته شده و واکنشهائي عاطفي و تجسم تضادها ، نوعي رنگ بر حسب موقعيت با شناخت علمي و گاه خود آگاه و زماني نا خود آگاه و قدرت بينائي و احساس و تاثيري که محيط زيست بر روح و احساس آدمي و بخصوص هنرمند دارد مي سازد ، مسئله اي پيچيده است ولي در اين دايره رنگ به خوبي مي توان رنگها را شناخت. در شکلزير سه دايره بايک مرکزمشترکو شعاعهاي مختلف به چشم مي خورد. با دو قطرعمود برهم دايره اول رابهچهار قسمتو سپس فواصل آنها را به چهار قسمت ديگر تقسيم مي کند در اين شکل ، 16 قسمت را ميان دايره محاطي و محيطي اول و دوم مشاهده مي نمائيد که چنانکه به ترتيب از شماره 1 تا 16 را در هر فاصله برنگهاي زير که از اصلي و فرعي تشکيل يافته اند ، بپوشانيد و لوزي ABCDرادر روي مرکز دايره قرار دهيم ، به ترتيبي که قابل حرکت باشد و يا آنکه دايرهسوم را با همان مرکز دايره اول تهيه و روي صفحه ايکه تقسيم بندي گرديده قرار دهيم ، به ترتيبي که متحرک بر مرکز باشد از مقابل قرار گرفتن عقربه ABيا سه ظلع ABC΄ و راسهاي آنها در برابر رنگها مي توان هم آهنگي رنگها را دو به دو يا در سه رنگ تعيين نمود.

سواي تعيين ، هارموني و هم آهنگي آن رنگها در يکديگر،خاصيت ترکيبي را داشته و رنگهاي پخته و مکمل و متمم را حاصل مي شوند، لذا مي توانيم به ترتيب رنگها را نامگذاري کنيم که :

1-زرد طلائي (Yellow  Golden)

2- زرد نارنجي (Orange  Yellow)

3- نارنجي (Orange)

4-قرمز روشن (Scarlet)

5- قرمز(Red)

6-ارغواني (Magenta)

7-ارغواني بنفش (Purple )

8- بنفش(Violet)

9 -لاجوردي تيره (Ultramarine)

10-آبي (Cyan)

11-فيروزه اي (Turquoise)

12-سبز مايل به آبي (blue Green)

13- سبز(Green)

14-مايل به سبز (Leaf Green)

15-سبزپوست سيبي (Apple Green)

16- سبز ليموئي (Chartreuse) .

در برابر چشم ما رنگهاي مختلف در سطح اشياء ديده مي شوند . که به نام آنچه که در دايره 16 قسمتي رنگ ملاحظه شد، هم آهنگي رنگ ناميده مي شود. و مورد استفاده آن از نظر کودکان ، آشنائي به رنگها مي باشد. و قسمتي ديگر ، استفاده اي است که از نظر آرايش اطاق و لباس و مسکن مي توان بهرهمند شد. و در ثاني چشم کودکان عادت به شناخت رنگ نموده و خواهند توانست ، در ضعف و شدت رنگ ، رنگهاي فرعي را در گرم و سرد بوجود آورند. و از شماره 1 تا 8 و از شماره 8 تا 16 رنگها متصل و با حرکت عقربه ساعت به گذشته از ارائه و نشان دادن رنگهاي دو گانه يا سه گانه در هارموني قابليت ترکيب و بازده رنگ متمم و مکمل را ياد آور مي شود.

در اينجا لازم است که چشم را از نظر بينائي رنگ بررسي نمائيم.ديد کامل مربوط به زاويه چشم 180 درجه است ولي کيفيت شيئي مورد ديد بستگي به نوري ئارد که برآن شيئي بتابد . ازينرو ما اشياء نزديک و روشن را به خوبي مي بينيم . در نور زياد ، سوراخ عنبيه کوچک مي شودتا نور را کنترل نمايد و تصوير را واضحتر ببيند. و در زماني که عنبيه کاملا باز شود خوب و طبيعي مي بينيم . زيرا نور بيشتري وارد چشم مي شود. و رنگها را روي سلولهاي رنگين و نورنهاي دو قطبي و چند قطبي انتقال مي دهد. تصوير شيي روي شبکيه که از 130ميليون/به تقريب سلولهاي مختلف و عصث است که روي هم چسبيده اند . دو نوع سلول مخروطي و استوانه اي است که مقدار 7 ميليون مخروطي در مرکز شبکيه بصورت لکه زرد و قطري برابر يک بيستم ميليمتر است. ، جمعند. اين سلولها ، با قدرت تفکيک زياد مشخصند ولي در برابر نور حساسيت کمي دارند . و فعاليت آنها در برابر نور نسبتا شديد است. و سلولهاي استوانه اي در هر چشم معادل 130 تا 170 ميليون باقي است. بيشتر در کناره شبکيه قرار دارند و در اطراف لکه زرد وجود ندارند. استوانه اي ها در برابر نور حساسيت بيشتري نسبت به مخروطي ها دارند اما در برابر رنگ حساسيتي نشان نمي دهند و فقط رنگهاي خاکستري قادر به ديدن هستند. پس در چشم ما دو نوع ديد وجود دارد . ديد رنگ و خاکستري . هنگام ديدن هر دو نوع ، سلول بهفعاليت مي پردازند. دقت رنگ مربوط به مخروطي ها است و از حساسيت سلولهاي استوانه اي در برابر حرکت استفاده مي کنيم.

چگونگي ديد رنگي :

Color visionهنري است که نقاش ، مي خواهد جهان ديدني را به کمک نقوش و ارتباط رنگها مجسم سازد. و با زبان رنگ از جهت ديد بيان کند. يا از جنبه فيزيکي ، فيزيکدان مايل است که نور را تجزيه کند. يا از جنبه فيزيولوژي ، مي خواهيم تاثير فيزيولوژيک نور را روشن کنيم . وروانشناس ، مايل است واکنشهاي متشکل ، نسبت به نور را روشن سازد . ديدها از نظر ديد فني ، رنگها دو گونه اند. 1- اکرو ماتيک که بيرنگ است مثل سياه و سفيد.و خاکستري و2-فيلمهاي رنگي ، تکني کالر را کروماتيک مي خوانيم . اگر مقابل نوري که از پرژيکتور خارج مي شود و از پرده اي سياه و سفيد مي تابد دايره سياهي قرار دهيم ، ملاحظه مي کنيم که دايره سياه روي پرده سفيد ، سياه و روي پرده سياه خاکستري مي شود. در برابر چشم ما رنگهاي مختلف در سطح شياء ديده مي شوند. آنها را رنگ سفيد مي گوئيم و يا اگر سطحي که حاوي رنگ سرخ است مانند استوانه اي جلو چشم خود قرار داده و از دهانه آن با چشم آسمان را نگاه کنيم در دايره ديد خود را آبي مي بينيم. اين رنگها ، مجرد و تنها مي گوئيم .و سطوح رنگي اجسام را درخشان مي گوئيم که در اصطلاح فيزيک نور از امواج الکترو مانتيک تشکيل شده است. که چون به ماده و رنگ سطحي بر خورد کند ، تغييراتي بوجود مي آورد چنانکه از منشور بلورين طيف را بررسي کرديم ،هفت رنگ را بوجود مي آورد . و بر سطحي غير شفاف بتابد ، جذب يامنعکس مي شود. مثل کاغذ يا مخمل يا پارچه سياه ، که همه امواج نور را جذب مي کند . بهمين علت سياه به نظر مي رسد. و آنچه در نظر سفيد مي رسد ، امواج نور را منعکس کرده است. و سطوح رنگي بعضي از امواج را جذب مي کند. ازاينرو رنگي به نظر ميرسد.

چشم ما با آن دسته امواج نور، حساسيتدارد که درجه حساسيت 400نا 700 ميلي کرونطول آن مي باشد و طول امواجي که به 400 ميلي کرون نرسد و از 700 ميلي کرون زياد تر باشد ، ديده نمي شوند. لذا مادون قرمز که بيش از00 7ميلي کرون است و ماوراء بنفش که کمتر از 400 ميلي کرون است ديده نمي شوند.

در برخورد شکست نور در منشور امواج کوچکتر ، بيشتر شکسته مي شوند و موج بلند ،کمتر.لذا رنگ سفيد برنگهاي سرخ کمان (قوس و قزح)تجزيه مي شود. امواج بلند که شکست آنها کمتر است سرخ به نظر ميرسند. و امواجي که کمي از آن کوتاه تر است بيشتر شکسته شده نارنجي بنظر مي آيند. و در نهايتزرد و سبز و آبي و بنفش . حال اگر شيشه اي سرخ رنگ را جلو چشم و نور قرار دهيم ، بيشتر از امواج طولاني تراز آن عبور نموده و امواج ديگر توسط آن جذب مي شوند.

برگ سبز را اگر جلو چشم قرار دهيم بيشتر امواج را بغير از امواجي که در وسط واقع شده جذب مي کنند و منعکس مي شوند و به چشم مي خورند. و ما رنگ سبز را مي بينيم و اين سبزي صفت ذاتي شيي نيست ، بلکه بستگي به طول موجي دارد که از شيي منعکس مي شود و به چشم برخورد مي کند.

حساسيت نور در روز زياد است. ودر شب کمتر است وازينرو در شب درخشش آبي و بنفش نسبت به سرخ و نارنجي بيشتر است.براي آزمايش دو کاغذ رنگي سرخ و آبي را که درخشش آنها بر حسب آنچه گفته شد يکسان است در شب جلو چشم قرار مي د هيم پس از آنکه چشم ّان عادت کرد کاغذ سرخ رنگ ، سياهو آبي کمتر ديده مي شود. بايد دانست که درخشانترين رنگها زرد و سرخ است و به تدريج که نور روز کمتر مي شود آنها درخشش خود را از دست مي دهند. و سبز و آبي که در روز کمي تاريک بنظر ميرسند در تاريکي درخشانتر از زرد و سرخ مي باشند.

متذکر شده که درخشش رنگهاي مجرد يا تنها با طول موج بستگي دارند. درخشش موجهاي متوسط طيف ، بيشتر از موجهاي دو طرف آن است و سازگاري چشم نيز مشخص کننده درخشندگيمي باشد.

براي مثال هنگام ورود به تاريکي در سالن سينما اشياء را در مرحله نخست نمي توان ديد. ولي به تدريج اشخاص را نيز خواهيم ديد و در هنگام خروج از سينما دوباره چشم در برخورد با نور خيره مي شود.

تفاوت رنگي :

قطعاتياز کاغذ بريده شده خاکستري رنگ را چنانکه روي زمينه رنگي گوناگون قرار دهيم مانند خاکستري روي زمينه سرخ ، سبز رنگ و در روي زمينه آبي زرد رنگ به نظر مي رسدو از اين جهت در صحنه تاتر و تلويزيون و سينما از نور و رنگ اشياء خاکستري را آبي و آبي را پر رنگتر از خودنشان مي دهند.

رابطه بين ساختمان چشم و عکس العمل هاي آن گفته شد که در پوششهاي داخلي چشم ( شبکيه )مليونها سلول عصبي قرار دارند که در مقابل نور حساس مي باشند و به همان ترتيب که تصوير در دوربين عکاسي روي فيلم مي افتد از نظر ادراک يک شيئي بين چشم و دوربين عکاسي شباهتهائي وجود دارد ، با اين فرق که دوربين تمرکز نور روي فيلم بوسيله تنظيم نمودن (فوکوس) نمودن ديافراگم ذره بين بوجود مي آيد در حاليکه در چشم ذره بين خود بخود درجه تحدب آن کم و زياد مي شودو تصويري که روي شبکيه مي افتد ، و نظير معکوس قرار گرفتن تصوير در دوربين روي فيلم در چشم نيز روي شبکيه تصوير معکوس قرار مي گيرد و اگر چه عدسي تصوير را قبل از رسيدن به چشم وارونه و معکوس کنيم تصوير روي شبکيه مستقيم مي افتد. در شبکيه چشم آدمي سلولهاي استوانه اي (ميله اي ) و سلولهاي مخروطي هريک عملي را انجام مي دهند . مخروطهاعامل ديد رنگي مي باشند و در ميان حيواناتيکه فاقد آن باشند کوري رنگ دارند. ولي در انسان کوررنگي (دالتونيسم) مربوط به نقص مخروطها يا نقص در ارتباط اعصاب و مخروطهاي شبکيه است. اين مخروطها در نور کم کار نمي کنند و نشانه وجود مخروطها لکه زردي است در نقطه اي از شبکيه که در يک نقطه تمرکر دارند. و هرچه به محيط شبکيه نزديکتر مي شويم از شماره مخروطها کم شده و بر ميله هاي استوانه اي افزوده مي شوند. عمل ميله هاي استوانه اي که شامل صد ميليون است با توجه به اينکه ميله هاي استوانه اي دنباله باريک هستند. که نور بي رنگ و اکروماتيک و بي رنگ است . حال ما به جسمي نگاه مي کنيم که سطح رنگين سرخي که شعاع نوري به آن ميدرخشد مي بينيم سلولهاي زرد رنگ مخروطي در اثر طول موج زياد که قبلا به آن اشاره شد سلولهاي مخروطي را تحريک مي کنند . حال اگر تابش نور را کم کنيم و تدريجا کمتر نمائيم قدرت ديد رنگ سلولهاي مخروطي کم شده و سلولهاي ميله اي فعاليت مي نمايند و حالت اکروماتيک پيدا مي کنند. و در مخروطهاي مربوط به آبي و سبز تاثيرزياد ي نمي کنند.

تحريک با نور فام و الکتروماتيک ( چون به سطح سفيد و خاکستري نگاه کنيم در مخروطهاي سبز و آبي بيشتر اثر مي کنند. تا در مخروطهاي سرخ و آنچه به نظر ميرسد مخلوطي از آبي و سبز يا سفيد منهاي سرخ است. بنا براين تحريک يک چشم با رنگ آبي ، زرد به نظر مي رسد. زيرا نتيجه آميزش سرخ و سبز است يا سفيد منهاي آبي ، وقتيکه چشم تاريکي را مي بيند در استوانه ها مواد فوتو شيميائي تمرکز مي يابد. و اين مواد ارغواني رنگ مي باشند. آنها را ارغواني بصري مي خوانيم.

این مورد را ارزیابی کنید
(203 رای‌ها)
محتوای بیشتر در این بخش: « رنگ ها - قسمت 1 هنر انتزاعی »

نظرات بازدیدکنندگان:

(*) :موارد الزامی

اين وب گاه در ستاد ساماندهی پایگاه های اينترنتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت گردیده است.

صفحه اصلی   |   زندگینامه هنری   |   پرتره های چهره های ماندگار   |   گالری نقاشی   |   گالری خوش نویسی   |   مقالات    |    یادداشت ها   |   تماس با ما

| All Rights Reserved. All contents available on this website are copyrighted by ONLINE PARVAZ ART GALLERY© 2006-2017 |

كليه حقوق مادی و معنوی اين وب گاه محفوظ و هرگونه انتشار يا استفاده از تصاویر و مطالب آن، تنها با ذکر منبع، آزاد است. © 1396-1385

| براي استفاده هرچه بهتر از سايت، پيشنهاد ما به شما، استفاده از مرورگرهای Google Chrome و firefoxMozilla Firefox  است. |